भागवत सप्ताहातील कीर्तनातून पंकज कपले यांना जाणवला भक्ती, साधना आणि समन्वयाचा अनोखा संगम
मुक्ताईनगर | प्रतिनिधी | पोलीस दक्षता लाईव्ह :- माननीय आमदार श्री. एकनाथरावजी खडसे यांच्या अमृत महोत्सवी ७५व्या वाढदिवसानिमित्त आयोजित करण्यात आलेल्या भागवत सप्ताहात सहभागी होताना पंकज कमल रवींद्र कपले यांना आपल्या कीर्तन-भजन परंपरेतील शिस्त, समन्वय आणि संगीताची ताकद यांचा आगळा अनुभव आला.आजच्या आधुनिक काळात.एखादे बॉलीवूड गीत सादर होत असताना गायकांकडून अनेकदा “म्युझिक स्टॉप करा” अशा सूचना दिल्या जातात. मात्र, भागवत सप्ताहातील कीर्तनाचा अनुभव घेताना आपल्या संतपरंपरेतील संगीतसंवाद किती वेगळा आणि विलक्षण आहे, याची प्रचिती आली.कीर्तनकार महाराजांच्या केवळ एका इशाऱ्यावर ढोलकी वादक, तबला वादक, टाळकरी आणि भजनी मंडळी क्षणार्धात थांबतात आणि पुन्हा एका इशाऱ्यावर त्याच भक्तिभावाने संगीताची लय सुरू करतात. ना मोठा आवाज, ना “स्टॉप करा” अशी सूचना आणि ना कोणतीही गडबड. केवळ महाराजांचा एक इशारा आणि संपूर्ण वाद्यवृंदाला त्याचा अर्थ समजतो.हे दृश्य केवळ संगीताचा कार्यक्रम नसून आपल्या संतपरंपरेने वर्षानुवर्षे जपलेली शिस्त, साधना, समर्पण आणि परस्परांमधील अद्भुत समन्वयाची परंपरा असल्याचे पंकज कपले यांनी नमूद केले.
ढोलकीचा प्रत्येक ठेका कीर्तनकारांच्या शब्दांना साथ देतो. तबल्याचा नाद अभंगातील भाव अधिक प्रभावी करतो. टाळांचा गजर भक्तिमय वातावरण निर्माण करतो, तर कीर्तनकारांचा प्रत्येक शब्द श्रोत्यांच्या मनाला स्पर्श करून जातो. विशेष म्हणजे, या संपूर्ण सादरीकरणात कोणताही गोंधळ नसतो. प्रत्येक वादकाला महाराजांच्या आवाजाची, हातवाऱ्याची आणि तालाची भाषा समजलेली असते. यालाच खरी ‘संगीतातील शिस्त’ म्हणता येईल, अशी भावना त्यांनी व्यक्त केली.भागवत सप्ताहाच्या पवित्र वातावरणात आणखी एक बाब प्रकर्षाने जाणवली. आधुनिक संगीत, मोठे स्टेज, अत्याधुनिक साउंड सिस्टीम आणि विविध तंत्रज्ञानाच्या मागे धावत असताना गावागावांत, मंदिरांमध्ये आणि कीर्तनाच्या फडांमध्ये आपल्या पारंपरिक संगीताची ही अद्भुत परंपरा आजही जिवंत आहे.ही परंपरा केवळ मनोरंजनासाठी नसून मनाला शांत करण्यासाठी, विचारांना दिशा देण्यासाठी, समाजाला एकत्र आणण्यासाठी आणि संतांच्या विचारांची पुढील पिढीपर्यंत पोहोचविण्यासाठी प्रभावी माध्यम ठरत आहे.
माननीय एकनाथरावजी खडसे यांच्या अमृत महोत्सवी ७५व्या वाढदिवसानिमित्त आयोजित या भागवत सप्ताहामुळे हा अनुभव प्रत्यक्ष जवळून घेता आला. वाढदिवसाचा सोहळा अनेक प्रकारे साजरा करता येतो; मात्र भागवत, कीर्तन, भजन आणि संतविचारांचा जागर हा समाजाला सकारात्मक दिशा देणारा तसेच संस्कृतीशी जोडणारा उपक्रम ठरतो.या अनुभवातून एक बाब प्रकर्षाने जाणवली—बॉलीवूडच्या मंचावर संगीत थांबवण्यासाठी शब्दांची गरज पडते; मात्र संतांच्या कीर्तनात संगीत थांबवण्यासाठी एका इशाऱ्याचीच गरज असते. कारण तेथे वादक केवळ वाद्य वाजवत नसतात, तर ते महाराजांच्या शब्दांशी, भावनेशी आणि भक्तीशी जोडलेले असतात.आजच्या पिढीने या परंपरेकडे केवळ जुनी पद्धत म्हणून न पाहता तिच्यामागील शिस्त, कला, संस्कार आणि सामूहिक एकात्मता समजून घेणे गरजेचे आहे. आपली संस्कृती मोठ्या आवाजात स्वतःचे महत्त्व सांगत नाही; ती शांतपणे आपल्या कृतीतून आपली ताकद दाखवते.एका इशाऱ्यावर थांबणारे ढोलकीचे हात, एका इशाऱ्यावर शांत होणारे टाळांचे नाद आणि पुन्हा एका इशाऱ्यावर सुरू होणारी भक्तीची लय—हा अनुभव केवळ एक कार्यक्रम नसून समृद्ध संतपरंपरेची जिवंत अनुभूती असल्याची भावना पंकज कमल रवींद्र कपले यांनी व्यक्त केली.
जय हरी विठ्ठल!
जय संत ज्ञानेश्वर माऊली! 🙏
— पंकज कमल रवींद्र कपले
